Менин бир досум бар еле

https://kyrgyzcha.site/?p=7451&preview=true Кызыктуу окуялар

Менин бир досум бар эле, аты Айдар, 92 жылкы. Мага жана силерге окшогон эле адам. Бирок кыздар ʺсулууʺ дешчи, артынан чуркап жүрүшчү . Узун бойлуу, кара чачтуу. Ата-энесинин жалгыз баласы. ʺАкчаʺ десе – колунда, каалаганын кылат — кааласа ичет; кааласа чегет; кааласа кыздар менен жүрөт; Тагырак айтканда, туура эмес жолдо жүргөн дос эле. Окуудан келе жатканда, кээде көрүп калчымын, мас болуп жүргөнүн. Экөөбүз сүйлөшүп калсак, Айдардын үч сөзүнүн бирөөсү – ʺзъинаʺ жөнүндө эле. Дос балдар болуп туура эмес экенин көп эле айттык, бирок, баланын өзүнөн окшойт, Айдар таакыр өзгөргөн жок. Ошол Айдардын маңдайына жазылган Тагдыры, мага чоооң Сабак болду… элибизде айтылган: ʺАдамдын өмүрү – ийненин учундаʺ деген сөздү жакшы түшүндүм.

2013 жыл, октябрь айы, аба-ырайы сууктап, бак-дарактар ыйлап, жалбырагын чачкан кез. Ал кезде мен жаныдан Ислам динин кармана баштаган учурум. Жума күн эле, Жума-Намазга баражатсам Айдарды кайра көрдүм мас болуп жүргөнүн, өтө деле мас эмес. Көрмөксөнгө салып өтүп кетейин дегем, бирок, өтүп кете алган жокмун. ʺменин досумгоʺ деп жанына келип, саламдашып, ахвалын сурап, сөзүмдү баштадым…. Менин сөзүмдү аягына чейин угуп, анан бир-аз ойлонуп, мага мындайча айтты — ʺдосум, мен сени таарынткым келген жок, мен сени сыйлайм, бирок, мен мыдайларга ишенебербейм, сен мени түшүнбөйсүң, мен сени түшүнбөйм. Кечирʺ — деп, мени жаман көргөнсүп басып кетеберди… Мындай мамилесине, капа деле болгон жокмун. Бирок, ʺдосум деп келсем, мени укпай койдуʺ — деп кичине жаман болдум.

Бир күнү, Топ-балдар болуп шаарыбыздын центр’ына сапар алдык, жаныбызда Айдарда бар. Айдар айткан сөздөрүмө таарынып калганбы, билбейм, бирок мени менен таакыр сүйлөшкөн жок. Бир маалда такси менен бара жатсак Айдар ʺбашым ооруп жататʺ деп бизге айтып калды. Андан сурасак – ʺкичине кечимде селкинчектен жыгылып сотрясение алгам, ошондонго, 1 айдан бери ушинтип ооруп калатʺ деп жооп узатты. Анан ал бараалбай, орто жолдон, кайра үйүнө кайтууга туура келди — ʺсилер барабергиле, мен үйгө барып жатпасам болбой калдыʺ деп үйүнө кетип калды… Ошентип, дос балдар болуп озубузчо кеттик…. кечке маал, уйлорубузго кайра кайтып Айдарды сурап койолу деп, чалсак, Айдар трубканы албай койду… эртеси да дагы чалдык — алган жок. Учунчу куну телефону очук болуп калды. Ошентип, кундор отоберди, жумалар отту, артынан айлар алмашты… баягы досубуздан эч-бир кабар жок, жер жутуп кеткендей, Айдар жоголуп кетти. Тааныштардан сураштырсак, эчкимиси билбейт.

2014 жыл, март айы, чымчыктар сайрап, алма-бактар бучур байлап, аба-ырайы тазаланган кез.
Бир куну, мага бир чочун номерден кат келди: ʺСалам, Досум! мен Айдар, создор бар эле. Эртен жолукпайлыбыʺ… муну окуп, Айдар экенин билип… ʺжолуксак азыр жолугалы, азыр бош элемʺ десем, мени уйуно чакырды… Ак-орго жака кочуп кетишиптир. Чынын айтсам, Айдар досум менен жолуккум деле келген эмес, себеби Айдар досум экообуздун ортобузда келишпестик бар эле, экинчиден ʺАйдарʺ деген созду укканда, бир ʺжаман, бузуккуʺ адамды элестетчимин, АстагфируЛлах, бирок, мен жанылышыптырмын……. 4 автобус менен Ак-оргону коздой барсам, Ак-оргонун остановка’сында Айдар мени кутуп туруптур. Аны коруп абдан тангалдым, коргонумо ишенген жокмун… Мечиттеги молдолордон айырмасы жок. ʺДопуʺ кийип, ʺсакалʺ койуп алыптыр. ʺдосум онолуптур, ыйман жолуна тушуптурʺ деп, бир жагынан аябай суйундум. А бир жагынан жаман болдум, Айдар аябай арыктаап, козу кирип, ахвалы начар экен. Мени коруп ал дагы суйунду, узунун бир-тууганын коргонсуп – ыйлап жиберди.

Уйуно келип, экообуз дасторкондун алдында коопко чейин суйлошуп калдык. Суйлошуп жатып Досумдун коп озгорушторун байкадым. Ички дуйносу сырткы кел’бетиндей — супсулуу болуптур. Баягы жаман создорду суйлогон Айдар досум жок. Азыркы Айдар менен ырахатта суйлошуп жаттым. Бир малда ʺуй-булооʺ жонундо соз кетти. Мен досуман сурап калдым ʺкачан уйлоносунʺ деп. Ал жооп бере албай, негедир, башын жерге салып, капага батып ʺжакында уйлоном, буйурсаʺ деп койду. Созду Бузуп, ошол маалда мага телефон чалып калды, байкем мени уйго чакырып жатыптыр. Аны Айдарга айтып ʺуйдогулор чакырып жатат, уйго барайын, дагы шашпай суйлошолуʺ десем, Айдар мага: ʺдагы жолугалбай калабызгоʺ десе болобу… Бул созун укканда кокурогум бир зырт дей тушту. Туруп бара жаткан жеримен кайра отуруп калдым. ʺдосум, сага айтатурган создорум бар эле, угуптурчуʺ деп, айтатурган создорун мындайча баштады:

ʺЭсиндеби, жарым жыл мурда, достор болуп, шаарга чыгып баратканда, менин башым ооруп уйго кеткем. Ошондо башым чыдатпай, мен 4 гор.больницага баргам. Ошол кундон баштап менин жашоом, абдан озгорду…

Качан мага врач ʺбашында шишик бар экен, жумурткадан кичиреек, рак экенсинʺ деп айтканда, мен омурумдо биринчи жолу асманды карап, кылган куноолорумду коруп, коз жашым менен Алладан кечирим сурадым. Кудайга ишенбечи элем, бирок ошол куну ушунчалык ишендим. Журогумдун согушу денеме чейин титиретип, Жараткандан ушунчалык корктум. Жаман жолго алпарган бутум Мечитти коздой чуркады. Жандуйном мага ʺМечитке бар! намаз окуу!ʺ деп улам-улам кайталап жатты. Жаным эзилет же Намаз окуганды билбейм, алдымда бир Таксыр Намаз окуп жатыптыр, ошону туурап Намазды ыйлап окудум. 40-50 жыл бою тооба кылсам дагы, кечирилбеген куноолорум бар эле, бирок умунумду узбой, Алладан кечирим сурай бердим — сурай бердим… Мечиттен чыккым келген жок. Боздоп ыйлап жатып туну бир маал Мечитте уктап калыптырмын. Эртен менен ʺбагымдатʺ Намазына бир Таксыр мени ойготту, Намазды окуп бутуп, уйду коздой чуркадым… Ата-энемди коргум келди, жыттарына ушунчалык муктаж болдум. ʺбейиш эненин таманындаʺ дейт, ошол Апамдын таманын опкум келди. Уйго барсам, Алтындай болгон жалгызым менин Апакем эшикти ачты, корокалып, Апакемдин алдында тизелеп кечирим сурадым — ʺАпаке мени кечириниз, мен ак сутунузду актай албаймʺ деп, бутунан ооп, ыйладым. Катуу ыйлаган окшойм, ошол маалда, шашып Атам чыгып калды. Атамды коруп, даагы жаман болдум — ʺАтамдын жалгыз баласы болсом, Неберелуу кылалбаймʺ озумду жек коромʺ — деп, Айдар катуу ыйлап жиберди……………………….. Менин дагы жашым салаалап агып жатты. Мен ушунчалык досумду соороткум келди, айласын издедим, бирок таппадым, анткени мен Айдардын мындай болоорун таакыр куткон эмесмин.

Бир-аз эс алып, мага айтар создорун уланты:

ʺОнол балам, онолʺ — деп Апам мага канча жолу коз жанын тогуп айткан?! Атамды канча какшаттым ʺжалгыз баламсын, жаман жеринди таштаʺ — ал эмес досторум да айтышчу, бирок, мен онолбодум. Корсо Алла таала ата-энемди, досторумду себеп кылып, туура жолго салгысы келген тура, Эми минтип олум жытын сезгенден кийин мен баарын тушундум. Бирок, мен ойлогом ʺбатылуулукʺ — бул сулуу кыздар, кооп акча. Эгерде Ата-энемен алыс кетсем мен бактыылуу болом го деп ойлогом… жоок, мен ото жанылышыптырмын. Чыныгы бактылуулук уй-булоодо экен… Атан сени карап, менин уулум деп суйунсо — ошол бактылуулук экен. Апакендин таманын башына жазданып жатсан — ошол бактылуулук экен. Жайнамаздын устундо башынды ийсен — ошол бактылуулук экен. Бирок мен баарын кеч тушундум… Ушунчалык окуном, досум, ишенесинби?!

Cotosen WW

Мага канча ай калса да, ошол айларымды ʺжайнамаздынʺ устундо откорууну чечтим. Балким ушул намаз окуганым учун, Алла таала жазамды женилтетээр — деп умут кылам. Озум жаман адам болсом да, элге жардам берип журом, анткени мен Алланын каарынан корком. Балдар уйуно коп барам, тамак аш жеткизип. Эхх…менинда ушундай балдарым болмок эле… бирок, мен озум мунун баарын озумон алыстатып алдым. Эгерде бул жошоого кайра келсем, мен башкача жашамакмын… жакшы адам болмокмун… Ата энемди эч качан таарынтмак эмесмин… бирок ото кеч болуп калды. Мен Аллга тооба кылып ыйлаганды жакшы кором, анткени козумон аккан жашым, кирдеген жанымды жуйт — деп умуттоном. Олуп корбогондон кийин, мен олумдон коркпойм, олумдон кийин эмне болом, мен ошондон корком. Жарым жылдан бери Къурандагы 3 суроону жаттадым, бул дуйнодон оо дуйного кетип калсам, Алланын астына барганда ʺО, Аллахым, Курандагы 3 суроону жаттадымʺ — деп айткым келет. Ушул 3 суроону жаттагыным учун Алла таала мени кечирээр, тозок отунан сактаар. Ушул кунго чейин дем алып жатканым учун, мен Аллага чексиз ыразымын, мага аз гана убакыт калды, МЕН АЛЛАГА ЫРАЗЫМЫН — МЕН АЛЛАГА ЫРАЗЫМЫН — МЕН АЛЛАГА ЫРАЗЫМЫН — деп, 2-3 жолу кайталап, 4’чу — 5’чи жолкусунда булдурап, суйлой албай, Айдар досум кайра катуу ыйлап жиберди…
Мындай создорун угуп, менин да козумон кайра-кайра жаш кетеберди. Мен Эркекмин, бирок, коз жашымды токтото алган жокмун.

Айдар кандай соз айтпасын, мага ото катуу тийип жатты. Создоруно чыдаялбай, жанына тураалбай калдым. Эмне дееримди билбей ʺмен уйго барайын, кечир мениʺ деп, сыртка чыгып кеткенге шашылдым. Кетип бара жатсам, артыман ʺДосум, токточуʺ деп 2-3 жолу ун салды. Артымды карасам, коз жашын колдотуп мага мындайча айтты: ʺврач айткан мага 1 жыл жашайсын — деп. Андан бери 7 ай отту. Эми жалгыз Аллах билет мага канча ай калганын. Козум барда сенден суранып кетет элем: мен бул дуйнодон кеткенде, менин жаныма туруп Жаназа Намазын окуп койчу. Жаназага турбай койсон болот, мен таарынбайм, бирок, Алланын раазычылыгы учун Жаназага туруп койчу. Сенден башка досум жок — Намаз окуганʺ деп, кайра боздоп ыйлап жиберди…
— ʺооба, созсуз окуйм, дозумʺ деп, тилим такалып, башка соз айталбай, кетебердим. Уйдон сыртка чыгып, остановка жака бара жатып, бутумду таппай, кайра артка кайрылып Айдар досума баргым келди. Жанына барып, жок дегенде бир жакшы соз айтып, кубандыргым келди. Бирок эмне деп айтам? — ʺхей… Досум, сен бейишке чыгасынʺ деппи?….же ʺЖаназа’намазды окуп кокемʺ — деппи?? Уйго кете албай, же, кайрылып досума бара албай, коопко чейин бир жерде такалып калдым. Бир аз эс-алып алып, тырышып болбой эле уйду коздой кеттим. Уйго барсам эч-ким жок. Жаткан оз комнатама кирип, эшикти бекитип, светти очуруп, чумконуп жатып алдым. Жатсам Айдар досум оюма келет, а козумон жаш агып жатты. Бир маалда озум жонундо ойлой баштадым, жатып алып озумо суроо бердим ʺМен намазды эмнеге окуп журом? Къурандагы мен билген аяттарды энеге жаттадым? Акыркы жолу качан тооба кылдым эле?…. О, АЛЛАХЫМ, АЙДАР ДОСУМЧАЛЫК ЫЙМАНДУУЛУКТУ МАГА ДА БЕРЕ КОРʺ — деп, мурда эч-бир ыйлабагандай ыйлап алдым.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
Досумдун тагдыры чооон сабак болду. ойлонуп калам: Кун кирип чыккан сайын, биз ʺолумнгоʺ жакындайт экенбиз. Бирок, бул дуйнодон качан кетебиз? Бизге канча убакыт калды? — муну биле албайт экенбиз. эртенки куну биз эмне болобуз? — Аны да билбейбиз. Ошондуктан ар-бир кундук жашообузду жон эле откорбошубуз кекрек экен… ʺадамдын сулуулугу – козго жагат, жан’дуйноосу – журоко жагатʺ дегендей, адамкерчиликтуу жана боорурек болуп, Аллага жаккан пенделерден болушубуз керек экен. Аллага ыразычылыгыбызды билдирип, башыбызды саждага таштаган пенделерден болушубуз керек экен. Жыйнаган байлыгыбыз — бир куну сапырылып жок болот, бир куну — кайра келет. А уй-булоо бир кетсе кайра кайтып келбейт. Демек, Бакытты акчадан эмес, Уй-булоодон издеш керек экен.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
2014 жыл, Август айынын аягы. Саратан, кундун ысыгы чопту куйкалап чегинен чыккан кез.
Август айынын аягында мен Ыссык-колду коздой кетип калдым. Барс-коон айылында тай’энем турат эле. Аякта 10 кундой журдум. Мен колдо жургонумдо, таагырак айтканда 30 август куну эртен менен бир досуман мага кат келди — ʺДозум, Айдардын уйуно балдар болуп баратабыз. Тушунʺ
……………………… катты окуп бааарын тушундум…………………………

Ошол куну баарын таштап, досумдун Аманатын аткарайын деп, кайра Бишкеке келдим. Бишкеке туштон кийин саат 2 лерде жетип, туз эле Айдарддын уйуно бардым. Барсам, баарынан катуу сыздаган Атасы ʺМенин жалгыз туягым, артынан бироону таштап кетсен болмокʺ андан катуу ыйлаган Эне журогу: ʺменин колоком элен… жалгыз тоо-аскам куладыʺ …Ата-энесин коргон элдер да баары ыйлап жатышты (аягы)

P.S.-
Айдар досума Алла таала мээримин чачыптыр — деп айтар эмем. Кандай мээрим — деп сурасаныз, мен айтам: -анткени досум олор убактысын билген. Алла таала ошол врач аркылуу билгизген. Ошондо досум, убактысын текке коротпостон, тооба кылып, намаз окуп, жанын тазалап, Алла ыразычылыгын издеп, бул дуйнодон оо буйного ʺшахидʺ болуп кетти, иншаа Аллах….. А бизчи? Урматтуу тируу жандар! Билебизби олор убактыбызды? — жоок. Биз 1000 жыл жашачуудай болуп ʺолумдуʺ эстебейбиз. Алланын ыразычылыгын издебейбиз…… Эй, жоолук кийшен карындашым, ошол ʺфарзʺ деп кийген жоолугуна озун жарашасынбы? Эмнеге Къурандагы аяттарды жаттадын? Унунду созуп ырдаш учунбу? Же, Къуранды антип эмес, монтип окуйт — деш учунбу?….. А сенчи, эй, эркек? Эмнеге сакал коюп алгансын? Арстандын мойнуда жуну бар — деп, озунду арстанга салыштырыш учунбу? Же, кочого чыкканда Ухти’лерге Ахи болуп корунуш учунбу?

Эгерде ар-бир адамга ʺсен 1 жылдан кийин олосунʺ деген диагноз коюлганда, анда клуб, хата жана ушундай сяктуу харам жерледи тепселеген тамандар — жай’намаздын устундо болмок… Тамеки, насвай, арак, пиво деген нерселерден айланып-тегеренген баш — саждада болмок…. Кулуб, казино, хата, сауналар жабылып, Мечиттерде эл батпай толмок. Туурабы????… Урматту бир тууган, качанкыга чейин куноого батып жата беребиз? Качанкыга чейин ʺмен мусульманмынʺ деп, озубузду алдап журо беребиз? Качанкыга чейин тооба кылбай журо беребиз?… Же, неужели олум периштеси (Азсраил, алехи салам) жаныбызга келип козубузду Караганда гана тооба кылабызбы?….. Бирок, анда кеч болуп калат. Олум периштеси ар бир адамдын жанын Аллахтын буйругу менен алат. Кеч болуп кала электе, ыйман толтуралы. Келечекте бизди МУРЗОО’ДОН башка эчнерсе кутпойт. Качып кутула албайбыз. Барар жерибиз мурзо. Эмне учун?
— Анткени Алла таала Къуранда айтат:

ʺБАРДЫК ЖАТДЫКТАР ОЛУМ ДААМЫН ТАТЫШАТʺ (Аль-Исрат, аят 185)

ʺБИР ДА АДАМ ЭРТЕНКИ КУНУ ЭМНЕ БОЛООРУН БИЛБЕЙТ. БИРДА ДА АДАМ КАЙСЫЛ ЖЕРДЕН ОЛООРУН БИЛБЕЙТʺ (Лукман, аят 34)

(АР-БИР АДАМГА ЫЙМАН ЖАНА ДЕН-СООЛУК БЕРСИН, АЛЛАХЫМ. Амиин)

 

Пример HTML-страницы
Пример HTML-страницы
Admin
Оцените автора
KYRGYZCHA SITE
Пикир калтырыныз.

Пример HTML-страницы