БИР ЖАШКА ЧЕЙИНКИ БАЛДАРДЫН ӨНҮГҮҮ ЭТАБЫ
Бир жашка чейинки балдардын өнүгүү этабы
Албетте ар бир баланын жөндөмү ар башка. Бирок баланын акыл-эсинин өнүгүү этабы негизинен төмөнкүдөй тартипте кетет. Эгер сиздин 1 жашка чейинки балаңыз болсо, салыштырып көрүңүз…
1 айлык бала:
— Чоң адамдын бетин жана ачык түстүү буюмдарды аныктайт
— Чоң адамдын сүйлөгөнүнө жооп кылып жылмая баштайт
— Курсагынан жаткан калыбында башын көтөрүүгө жана кармаганга аракет кылат.
2 айлык бала:
— Кадимкидей сергек болуп, үстүндө илинип турган оюнчуктарын карайт
— Оюнчуктарынын кыймылын ээрчип карайт
— Адамдын же буюмдардын үнүн укканда кыймылын токтотуп тыңшап калат
— Аны менен сүйлөшкөндө жылмаюусу менен дароо жооп берет.
3 айлык бала:
— Чоң адамдын бетине көз карашын токтотуп, анын сүйлөгөнүнө кулак салып калат
-Чоң адамдын сүйлөгөнүнө кубаныч менен жооп берет: жылмайып, колу-бутун тыбырчылатып, кандайдыр бир үндөрдү чыгарып жана башка.
— Yстүндө илинип турган оюнчуктарына кокусунан колу менен тийип алат
— Көмкөрөсүнөн бир нече мүнөткө чейин жатып, башын жакшы кармап калат
— Тигинен көтөргөндө башы шылкылдабай, жакшы кармалат.
4 айлык бала:
— Yн чыккан жакты башын буруп карайт
— Көп жылмаят, катуу үндөрдү чыгарат, көп кыймылдайт
— Аны менен ойногондо катуу күлөт
— Yстүндө илинип турган оюнчуктарын көңүл коюп карайт, сыйпалап көрөт, тарткылайт
— Ээмп жатканда апасынын эмчегин же бөтөлкөнү кармап алат.
5 айлык бала:
— Жакын адамдарын чоочундардан айырмалай билет
— Чоң адамдын өзүнө карата кандай тон менен сүйлөп жатканын айырмалайт
— Сергек кезинде кандайдыр бир обонго салып узакка чейин «ырдайт»
— Шылдырактарын даана, көпкө чейин колунда кармап турат.
— Көмкөрөсүнөн көпкө чейин жата берет
— Далысынан курсагына оодарылат
— Кармап турса түз турат.
6 айлык бала:
— Муундарды өз-өзүнчө айта баштайт
— Оюнчуктарын өзү алып, көпкө чейин аны менен ойнойт
— Курсагынан далысына оодарылат
— Манежинен жыла баштайт
— Тамакты кашык менен жеп калат.
7 айлык бала:
— Көпкө дейре бир нерселерди балдырап, бир муунду кайра-кайра кайталай берет
— «Кана тобуң» (шылдырагың, шапкаң ж.б )? деген суроого жооп кылып, эки жагын карап издеп калат. Такай бир орунда турган буюм болсо таап да келет
— Көп жана жакшы жылып калат.
8 айлык бала:
— Ар кандай муундарды катуу жана кайра-кайра кайталап айтат
— Чоңдордун үйрөтүүсү боюнча ар кандай кыймылдарды кыла баштайт (колуңду бер, мурдуң кана? ж.б.)
— Сергек маалында оюнчуктары менен көпкө чейин ойнойт. Аларды көңүл коюп карайт, бири-бирине кагыштырат ж.б.
— Отурган абалынан өзү жатып, жаткан абалынан отура алат
— Колу менен бир нерсеге жөлөнүп, өзү турат
— Бир нерсеге жөлөнүп басат
— Өзү колуна кармап, нанды жей алат
— Чоң адам кармап турган пияладан өзү ичет.
9 айлык бала:
— Чоң адамды туурайт, анын артынан муундарды кайталайт
— «Кана?» деген суроого жооп кылып кайсы жерде турганына карабай бир канча буюмду таап келет
— Өзүнүн атын билет, чакырган жакка бурулат
— Ар бир буюмдун өзгөчөлүгүнө жараша мамиле кылат: топту тебет, машинаны айдайт ж.б.
— Чоң адам кармап турган пияланы өзү да жеңил кармап, пияладан жакшы ичип калат
10 айлык бала:
— Чоңдорду туурап, алар кандай үн чыгарса ошону кайталай алат
— Чоңдор кайсы оюнчугун сурабасын таап, алып келет.
— Оюндарды билип калат. Мисалы «ку-ку» деген сөзгө апасынын бетине бекинет.
11 айлык бала:
— Алгачкы сөздөрдү айта баштайт: «ав-ав», «ме» ж.б.
— Кубиктерди биринин үстүнө экинчисин коюп, пирамиданы жасай алат.
— Өз алдынча тура алат.
12 айлык бала:
— Жаңы муундарды оңой эле туурайт
— 10 чакты сөз айтат
— Түшүнгөн сөздөрүнүн саны көбөйөт. Эч кандай кыймыл-аракетсиз эле бир нече буюмдун аталышын жана жакындарынын аттарын билип калат.
— Өз алдынча басып калат
— Пияланы өзү кармап ичет.
